De stress van China’s streekvervoer


In 2017 trok ik de stoute schoenen aan. Ik zou voor het eerst helemaal in m’n eentje een van tevoren uitgestippelde rondreis maken in China. Natuurlijk had ik in de twee jaar die ik in Xi’an had gewoond wel vaker op-en-neer gereisd naar steden als Beijing en Shanghai, maar op eigen houtje, zonder een reisorganisatie die alles voor me regelde of mijn Chinese echtgenote aan mijn zijde was toch wel even iets anders. Ik was er echter van overtuigd dat ik voldoende praktisch Chinees beheerste om me te kunnen redden en had vooraf al volop onderzoek gedaan naar routes en al mijn accommodaties al geboekt. Maar er is een ding waar ik me altijd zorgen over maak.. het streekvervoer.

Van A naar B

Een genot van het reizen in China is dat je, al dan niet met wat hulp, een paar weken van tevoren je treinkaartjes voor de reguliere- of hogesnelheidstrein al kunt boeken. Zelf reis ik graag in nachttreinen want dat scheelt weer een nacht in een accommodatie en je houdt des te meer tijd over om overdag van alles te ondernemen. Je hoeft je online geboekte tickets alleen maar even bij een loket te laten printen. Nee, het regelen van accommodatie en treinkaartjes is een fluitje van een cent.

Binnen een stad is het eveneens redelijk simpel om je weg te vinden. Met Google Maps (uiteraard in combinatie met een goede VPN om de Great Firewall te omzeilen) vind je de locaties van de bezienswaardigheden, hotels e.d. makkelijk terug. Mocht je geen gebruik willen maken van taxi’s dan bevat Google Maps alle informatie over de metro- en buslijnen en doet het suggesties over hoe je van A naar B kunt komen. In zeldzame gevallen moet je even teruggrijpen op de Chinese zoekmachine Baidu en wat Chinese tekens invoeren (eventueel gekopieerd uit een andere website) om plekken te vinden die niet in Google Maps terug te vinden zijn. Kortom, ook het reizen binnen een stad is meestal geen grote opgave als je een beetje vindingrijk bent.

Er ontstaat pas een probleem wanneer je tussen steden en dorpen wilt reizen met vervoer over de weg. Waar Google Maps informatie over stadsvervoer bevat en er diverse websites en apps zijn met uitstekende informatie over treinvervoer is het vaak buitengewoon moeilijk om informatie over streekvervoer per minibus of coach te vinden. Er ontbreekt duidelijk een vorm van centraal georganiseerde coördinatie en het is me opgevallen dat zelfs Chinezen moeite hebben om goede, betrouwbare informatie te vinden.

In sommige, maar lang niet alle gevallen biedt de Lonely Planet of de website TravelChinaGuide uitkomst. Deze website wordt goed up-to-date gehouden maar zelfs dat is geen garantie voor succes. Het streekvervoer is dusdanig grillig dat je regelmatig voor verrassingen komt te staan. En die zijn zelden plezierig, zeker voor een control freak als ik.

Met hoge snelheid naar the middle of nowhere

Alleenreizen met streekvervoer levert nogal eens wat stress op. Maar zelfs als ik met mijn vrouw reis is dat geen garantie voor een zorgeloze trip. Neem die keer dat we van Wanfenglin in de provincie Guizhou probeerden terug te komen bij het station voor de hogesnelheidstrein in Pu’an. Nu is het zo dat stations voor hogesnelheidstreinen meestal buiten de stadsgrenzen worden aangelegd. Als je geluk hebt dat is er een metrolijn of stadsbus die je naar het centrum kan brengen. Maar soms ligt zo’n station echt in ‘the middle of nowhere’. Zo ook in het geval van Pu’an. Het daadwerkelijke dorp Pu’an ligt 40 minuten per minibus verderop en een paar pendelbussen rijden op en neer tussen het hogesnelheidstreinstation en busstation in het dorp. Op het busstation konden we op weg naar Wanfenglin overstappen op een bus naar Xingyi en daar een taxi nemen naar onze eindbestemming. Op de heenweg ging dat allemaal redelijk gesmeerd. Op de terugweg hadden we ruim een uur marge ingecalculeerd. Je weet maar nooit in China.

Tot in Pu’an ging alles goed. Daar liet de bus naar het station echter lang op zich wachten. De bussen rijden niet op vaste tijden en vertrekken zodra er voldoende passagiers zijn. Theoretisch zou er elke 40 minuten minuten een bus aan moeten komen want er reden twee bussen op en neer. Maar de bus kwam maar niet. We kregen het vermoeden dat we de trein zouden missen. We hadden geen vaste stoel in de minibus en toen de bus eindelijk aankwam stonden er inmiddels meer mensen te wachten dan er stoelen waren. Je kunt je voorstellen welke kleine worsteling er ontstond toen de bus zijn deuren opende, want geloof maar niet dat degenen die als laatsten bij de halte waren aangekomen bereid waren nog langer te wachten op de volgende bus. Na lang aandringen dat we onze trein zouden missen wilde de chauffeur eindelijk vertrekken. Na een ongemakkelijke rit renden we het platform op, 5 minuten voor de trein arriveerde.


Links: gestrand in Pu’an. Rechts: de bus naar Chongwu.

Alle bussen vertrekken om 18:00 uur

Een ander voorbeeld is de keer dat we met de bus van Quanzhou naar Chongwu wilden. Daarvoor moesten we naar het station voor langeafstandsbussen. Maar daar waren er vijf van in de stad en het was niet duidelijk of overal bussen naar Chongwu zouden vertrekken. Uiteindelijk gokten we op één van de grootste stations. Vreemd genoeg gaf de website met vertrekinformatie aan dat de eerste bus naar Chongwu pas om 18:00 uur zou vertrekken. Dat leek me bijzonder onwaarschijnlijk en als we op die informatie af waren gegaan hadden we die bus genomen en een hotel in Chongwu geboekt in plaats van op dezelfde dag heen en terug te reizen. Het bleek gelukkig anders in elkaar te steken.

Omdat de bus pas vertrok wanneer de chauffeur het idee had dat deze vol genoeg zat werden er maar helemaal geen vertrektijden in de dienstregeling vermeld. Bij navraag bleek, dat er gemiddeld om de 20 minuten een bus naar Chongwu reed. Okay, dus we kochten ‘s morgens om een uur of 10 onze tickets, waar netjes een vertrektijd van 18:00 uur op afgedrukt stond. Het koude zweet brak me alweer uit. Bij een van de poortjes voor controle van de tickets werd ons verteld dat we moesten wachten. Ik overspoelde mijn vrouw met vragen. ‘Hoe lang moeten we wachten? Komt iemand ons halen? Wat als de bus zonder ons vetrekt? Wordt er ergens omgeroepen of vermeld dat de bus gaat vertrekken? Die stem over de luidspreker is onverstaanbaar!’. Ik kreeg vroeger op het busstation van Eindhoven al de zenuwen als ‘mijn bus’ elke dag weer op een ander perron stopte, laat staan in deze situatie. Uiteindelijk viel alles mee en werden we 15 minuten later geroepen door de dame van de ticketcontrole en waren we een uur later netjes in Chongwu. Maar het gebrek aan en tegenstrijdigheid van informatie en de daarmee gepaard gaande onzekerheid blijven lastig.

Zelfs in de hogesnelheidstrein wil de schrik je wel eens om het hart slaan. We namen de trein van Quanzhou naar Nanjing, Fujian en passeerden daarbij Xiamen Noord en Zhangzhou. Nadat we Zhangzhou voorbij waren gaf het elektronische bordje in de wagon aan dat het volgende station Xiamen Noord was. Hè?! Dat kan toch niet? De trein is toch niet gekeerd? En indien dat wel zo is, waarom zijn al die mensen dan niet uitgestapt? Een snelle blik op Google Maps gaf aan dat we nog steeds van Zhangzhou richting Nanjing gingen. Er was niets aan de hand. Maar een dergelijke tegenstrijdigheid in informatie maakt zo’n reis er niet relaxter op.

Busje komt niet zo…

Of wat dacht je van de lokale toeristenbus die in Fujian op-en-neer rijdt tussen Taxia, Yuchang en Tianloukeng? Volgens het hotel waar we verbleven konden we gewoon naar de halte lopen. Om 8:30 uur zou de eerste bus vertrekken. 20 Minuten later… nog geen bus. ‘Je moet naar het nummer op dat bordje bellen’, verklaarde een dorpsbewoner die langsliep. Na diverse pogingen werd er nog steeds niet opgenomen. Een andere dorpeling bood aan om ons tegen betaling af te zetten in Tianloukeng. Hij moest toch die kant op. Onderweg vertelde hij dat de pendeldienst buiten het hoogseizoen soms veel minder frequent of zelfs helemaal niet reed. En nee, dat werd nergens vermeld. De pendeldienst bleek later wel te zijn gaan rijden, maar toen we er gebruik van wilden maken beschimpte de chauffeur ons voor het feit dat we geen tickets voor de pendelbus hadden. Tickets die je overigens ter plekke nergens kon kopen…

Kortom, lokaal streekvervoer zit vol onverwachte momenten en je moet een hoge tolerantie van dubbelzinnigheid hebben om in China per wegvervoer tussen steden en dorpen te reizen. Niet makkelijk voor iemand als ik die de reis altijd tot in de puntjes plant. Maar uiteindelijk moet je niet vergeten dat zo efficiënt als China in sommige aspecten is, b.v. met het treinverkeer, zo chaotisch en inefficiënt kan het op andere gebieden zijn. Uiteindelijk blijft het een kwestie van voldoende marge en flexibiliteit inbouwen en ‘go with the flow’. Of zoals mijn vrouw zegt als ze weer een van mijn paniekaanvallen aan ziet komen: ’vertrouw op het lokale systeem, het komt allemaal goed’.


Busregeling in Taxia.