Ervaar een Chinese jeugd in simulatiespel Chinese Parents


Jaren geleden schreef ik twee artikelen (deel 1 en deel 2) over twee jongedames die me als tolk bijstonden bij mijn werk als internationaal vrijwilliger in China. Ik nam ze als voorbeeld bij het beschrijven van het leven van Chinese studenten en noemde het tweedelige artikel Jongeren zonder jeugd. China’s kinderen en tieners staan enorm onder druk van hun ouders om het maximale uit zichzelf te halen vanaf het moment dat ze geboren worden tot aan het gevreesde examen aan het einde van de middelbare school. De score in deze gao kao bepaalt naar welke universiteit ze kunnen gaan en daarmee grotendeels de toekomst van deze Chinese jongeren. Welvarende ouders proberen de kansen van hun kroost te vergroten met dure bijlessen. Te veel nutteloze hobby’s en prille puppy love-relaties zijn uit den boze, want die leiden alleen maar af. Het is studeren tot je erbij neervalt. Vandaar de titel Jongeren zonder jeugd, want in mijn ogen hebben de Chinese jongeren niet echt een jeugd. Tenminste, niet een vormende jeugd met vrijheden, acceptatie van een zekere mate van rebelsheid en vorming van een unieke eigen persoonlijkheid, zoals wij die kennen.

Ik heb me lange tijd een voorstelling proberen te maken van hoe het moet zijn om zo op te groeien. Nu kunnen we dat als westerlingen zelf ervaren in het computerspel Chinese Parents van Moyuwan Games. Het spel simuleert het leven van een Chinees kind van geboorte tot de gao kao.  Simulation games waarin je een beschaving of een gezin bestuurt hebben me persoonlijk nooit zo heel erg geboeid, maar gezien mijn interesse in het leven van Chinese jongeren kon ik mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen. Toen er een Engelstalige versie uitkwam heb ik het dus meteen aangeschaft. Voor het geld hoefde ik het niet te laten: op Steam kost het spel minder dan 10 euro.

Een schone lei met een pasgeboren dochter.

In het spel speel je dus een Chinees kind vanaf de geboorte tot de gao kao. Na de gao kao word je zelf vader of moeder en kun je het spel voortzetten met de tweede of volgende generatie, waarbij je bepaalde kenmerken erft van je vader of moeder waar je eerder mee gespeeld hebt. Hoewel de content van het spel varieert bij nieuwe generaties en afhankelijk is van de vele keuzes die je maakt was het voor mij persoonlijk niet echt nodig om het na twee generaties nogmaals te spelen. Alhoewel… als je eenmaal begint met een volgend personage is het moeilijk om te stoppen. Na elke ronde wil je toch zien hoe je personage zich verder ontwikkelt. Bij elke generatie speel je 48 rondes en hoewel in verschillende fases van het spel nieuwe soorten opdrachten voorbijkomen gaat de basis van het spel, de zogenaamde Candy Crush-achtige mind maps en de planning van entertainment en study die elke ronde terugkeert op een gegeven moment wel vervelen. Simulation game-fanaten kunnen hun hart echter ophalen aan het uitproberen van allerlei verschillende scenario’s.

Mind map.
Plannen van study en entertainment.

Wat mij vooral interesseerde was de mate waarin het spel in staat zou zijn dat gevoel van de druk waar Chinese jongeren onder staan te creëren. En ik moet zeggen, dat is aardig gelukt. Vanaf het moment dat je geboren wordt moet je dingen gaan leren. Dat begint simpel met kruipen en praten, maar al snel heb je de mogelijkheid om piano te leren spelen en zodra je naar school gaat komen daar zaken als Chinese taal, Engels en Wiskunde bij. Al heel snel merk je dat je keuzes moet maken. Elke ronde begin je namelijk met een bepaalde hoeveelheid Action, zeg maar energie die je ergens in kunt steken. Met die energie kun je verschillende dingen doen, b.v. de mind map bewerken om je statistieken m.b.t.  IQ, EQ en geheugen te verbeteren of knowledge te vergaren. Dit laatste kun je inzetten bij studie van verschillende onderwerpen (rechts op het scherm), maar je kunt niet alles leren, dus je zult keuzes moeten maken waar je jezelf in gaat specialiseren. Het probleem is echter dat je ouders onrealistische verwachtingen van je hebben en toch verlangen dat je zoveel mogelijk verschillende dingen leert, wat simpelweg onmogelijk is.

Het speelscherm met links stats en rechts studieonderwerpen.

In 48 beurten ga je door verschillende fases van geboorte tot gao kao en word je steeds een beetje ouder. Babytijd, kleuterschool, lagere school en middelbare school (onderbouw en bovenbouw) zijn allemaal fases in het spel, bestaande uit meerdere rondes waarin je dingen moet leren en vaardigheden moet ontwikkelen. Het begint met omdraaien in de babybox en klappen op de maat van klassieke muziek. Het kost even voor je in de gaten hebt hoe de simulatie precies werkt; een complexe relatie tussen stats, fragments (de symbolen in de mind maps) die stats verhogen, knowledge om nieuwe vaardigheden te leren en action om fragments te verzamelen. Later kun je ook nog geld verdienen. Duizelt het je al?

Het spel vertelt je wat je ouders van je verwachten en je moet dat proberen waar te maken. Die verwachtingen zijn niet alleen dat je op alle vakken hoge cijfers scoort, maar ook, dat je specifieke vaardigheden ontwikkelt of een bepaald beroep nastreeft. Vaak zijn al deze verwachtingen conflicterend, zeker gezien de beschikbare energie (action). Op verschillende momenten in het spel komen er examens voorbij, waar je ziet hoe je hebt gescoord op Chinees, Engels, Wiskunde, Arts, etc.. Dat zijn vaak redelijk confronterende momenten, want je ziet dan bijvoorbeeld, dat je sterke focus op wiskunde resulteerde in bedroevende cijfers voor andere vakken.

De resultaten van mijn examens.

Later kun je action-punten ook gebruiken om te werken en meer zakgeld te verdienen, of om op de middelbare school al dan niet romantische relaties met klasgenoten te ontwikkelen. Maar laat je ouders niet merken dat je te veel aan het ‘socializen’ bent!

Werken voor meer zakgeld.

Vriendschappen ontwikkelen.

Zakgeld kun je in de winkel, die op een gegeven moment verschijnt, gebruiken om verschillende spullen te kopen die je ‘ontstressen’, of bepaalde nieuwe vaardigheden of mogelijkheden tot latere ontspanning geven. Je kunt er zelfs loten in de loterij kopen.

In de winkel.
Meedoen in de loterij.

Bovenin het scherm lopen twee metertjes op en af. De linkse is de mate waarin je ouders tevreden zijn. Als ze heel tevreden zijn kun je ze verzoekjes doen die je helpen te ontspannen, b.v. naar het zomerkamp gaan. Die ontspanning heb je hard nodig, want de rechtse meter is de mate van stress die je ervaart. Veel studeren, wat je helpt bij het ontwikkelen van traits, leidt tot meer stress. Bij te veel stress gaat je mentale status omlaag. Ik weet niet precies wat er gebeurt als dat uit de hand loopt, maar het is vast niet goed. Veel ontspannen met allerlei hobby’s verlaagt je stress, maar maakt je ouders ontevreden. In elke ronde moet je bepalen hoe je je vrije tijd in gaat zetten, via een combinatie van verschillende studie- en entertainmentopties die je daarvoor hebt verzameld, beide met de nodige positieve of negatieve gevolgen.

Als je ouders tevreden zijn kun je ze verzoeken doen.

Lili’s mentale status loopt achteruit. Tijd om te ontspannen met wat entertainment.

Naast het gevoel van constante druk, die in latere rondes nog eens verder wordt aangewakkerd door muziek die steeds dreigender wordt, is het spel ook doorspekt met allerlei Chinese culturele aspecten. Zo kun je face verdienen en verliezen met je acties. Dit is gerelateerd aan het Chinese concept mianzi en gezichtsverlies (of -winst). Naast je eigen face heeft het spel meerdere momenten waarop je moeder een face duel aangaat met een kennis. In zo’n duel proberen de twee ouders elkaar te overtreffen in het pochen met de traits van hun kinderen.

Een face duel.

Een ander voorbeeld van een typisch Chinees aspect zijn de gevechten om hong bao; de met geld gevulde rode enveloppen die familieleden je willen geven. Je mag niet te inhalig overkomen en moet deze dus weigeren, maar als je te hard weigert loop je dat extra geld, dat je in de winkel kunt spenderen, mis.

Tegenstribbelen bij ontvangst van een hong bao.

De cartoons in het spel zijn niet altijd even geavanceerd, maar wel erg grappig. In het begin van het spel, wanneer je geboren wordt, zien we bijvoorbeeld een arts de baby omhooghouden als Simba uit The Lion King. Alleen heeft het leeuwtje hier een biao qing-gezicht. Biao qing is de herkenbare stijl van Chinese memes en social media-stickers waarin tekeningen worden gecombineerd met echte gezichten. Ze komen in het spel regelmatig voorbij.

De vertalingen naar het Engels zijn niet altijd even goed en geregeld vraag je je af wat nu precies de bedoeling is van een onderdeel van het spel. In de meeste cartoons die voorbijkomen na de planning aan het eind van elke ronde is het Chinees ook niet vertaald. Niet dat het absoluut noodzakelijk is voor het spel, maar het zou wel leuk geweest zijn om die betekenissen te kunnen begrijpen. Ook niet alle grappen werken even goed in het Engels en ik vraag me af of de gemiddelde niet-Chinese speler alle in-jokes zal begrijpen. Zo komt Alibaba’s Jack Ma een aantal keren voorbij als vriend (‘Ali Ma’) en kun je zijn biografie kopen in de winkel van het spel. Soms vereist het spel ook enige kennis van de Chinese cultuur. Zo kun je op een gegeven moment kiezen voor de vaardigheid ‘pinyin’, maar nieuwelingen zullen wellicht niet weten dat dit de fonetisch geschreven Chinese taal is. Gelukkig kun je in Study Route zien in welke volgorde van studieonderwerpen je jezelf kunt ontwikkelen. Zo begint Wiskunde met simpel rekenen en komt daarna de ingewikkelde geometrie e.d.. Na het leren van zo’n onderwerp wordt de volgende in de reeks ontsloten.

De study route voor Wiskunde.

Naast bovengenoemde zaken zijn er nog veel meer onderdelen in het spel. Je kunt meedoen aan talentenshows en proberen klassevertegenwoordiger te worden. Met name de eerste keer dat je het spel speelt is het allemaal wat overweldigend en heb je waarschijnlijk de onderlinge relatie tussen alle variabelen in het spel nog niet goed in de gaten.

De verkiezing van de klassevertegenwoordiger.

Sommige delen van het spel, zoals wat nu precies de bedoeling is bij het schrijven van essays, zijn me nog steeds niet helemaal duidelijk.

Een essay schrijven.

Het einde van het spel is ook niet altijd even logisch. Nadat ik me als m’n tweedegeneratiedochter Lili volledig op wiskunde gestort heb kom ik met een lage gao kao-score uiteindelijk terecht op een sportschool en word ik later dokter… terwijl Lili nooit energie gestoken heeft in het studeren van biologie. Maar ja, dat is toch beter dan haar vader Xiao Pi, mijn eerstegeneratiepersonage, die eindigde als ‘NEET’. Ja, ik moest het ook even opzoeken. Het betekent Not in Education, Employment, or Training. Oeps.

Helaas …

Al met al kan ik Chinese Parents aanbevelen aan iedereen die eens in de huid van een Chinese jongere wil kruipen en wil ervaren hoe het is om op te groeien in de veeleisende Chinese cultuur met dito ouders. Als je van simulatiespellen houdt kun je doorspelen tot je erbij neervalt, maar ook voor China-geïnteresseerden die geen liefhebber zijn is de beleving interessant. En het spel heeft voldoende zelfspot om het ook nog een beetje leuk te houden. Speciaal voor scholieren in het middelbare onderwijs die Chinese Taal en Cultuur studeren, maar ook voor sinologen, denk ik dat Chinese Parents een leuke en leerzame ervaring kan zijn. Het zal bijdragen aan begrip van en bewondering voor de Chinese jeugd. Maar pas op, niet verslaafd raken aan het spel… je moet nog honderden Chinese karakters leren!

Bekijk hieronder de trailer van de game.