Interesse van Chinese studenten in Nederlands onderwijs groeit


Nu Chinezen steeds welvarender worden maar de kwaliteit van het onderwijs in eigen land sterk achterblijft, kiezen steeds meer Chinese ouders voor een kwalitatief hogere buitenlandse studie voor hun enig kind. Tweederde van de ouders uit de middenklasse is pas tevreden als hun kind een postdoctoraal diploma heeft bemachtigd. Van de zes miljoen studenten die de universiteiten in China verlaten, kan bijna tien procent geen passend werk vinden, dus een buitenlandse universiteit op je cv is een belangrijk pluspunt.

Na het afronden van hun buitenlandse opleiding en eventueel een paar jaar werkervaring keren de meeste studenten terug naar China (in de Verenigde Staten is dat bijna 75 procent). In gevallen waarbij het Chinese Ministerie van Onderwijs de studenten een beurs heeft verschaft, is dat zelfs verplicht. Veel Chinezen die zijn teruggekeerd zijn van mening dat nieuw vergaarde sociale en netwerkvaardigheden, creatief denken, communiceren en andere ‘soft skills’ zaken zijn die ze nooit in China hadden kunnen leren en van onschatbare waarde zijn voor hun carrière.

De noodzaak tot het vergaren van buitenlandse kennis is ook voor China als land erg groot. Na drie decennia de ‘fabriek van de wereld’ te zijn geweest, moet het nu de slag maken naar innovatie. Dat gaat niet makkelijk want het onderwijssysteem van het land is gebaseerd op ‘van buiten leren’ en niet op creatief en probleemoplossend denken. Voor innovatie moet men dus over de grenzen kijken.

Internationale middelbare scholen in China

Een aantal Westerse onderwijsinstellingen heeft inmiddels een gat in de markt gezien en biedt Westerse middelbare opleidingen aan in China zelf. Prijskaartjes kunnen daarbij oplopen tot absurde bedragen als 33.000 euro per jaar. Het aantal internationale scholen in China is in de laatste 12 jaar gestegen van 22 naar 338 en biedt inmiddels plaats aan bijna 200.000 studenten. De overige 28,8 miljoen studenten kunnen enkel naar een door de overheid geleide lagere of middelbare school.

Op de internationale scholen krijgen de tieners les in de Engelse taal van buitenlandse leraren. Na afstuderen zouden ze daardoor dusdanig goed Engels moeten kunnen spreken dat ze kunnen doorstromen naar een universiteit in het buitenland. In dat geval hoeven ze ook geen gao kao, het gevreesde toelatingsexamen voor Chinese universiteiten, af te leggen. Voor ouders die niet al hun kansen op één doel willen zetten en de mogelijkheid voor een studie in China willen openhouden, zijn er ook mengvormen: joint ventures tussen opleidingsinstituten en publieke scholen, met prijskaartjes van gemiddeld 12.500 euro per jaar.

Buitenlandse studie voor de elite

Bij meer dan zestig procent van de Chinese studenten wordt de buitenlandse studie door de ouders bekostigd en niet door studiebeurzen van de Chinese overheid. Alleen het lesgeld voor een opleiding aan een prestigieuze Amerikaanse universiteit kost al snel 200.000 dollar. Buitenlandse studies (en de hierboven genoemde internationale middelbare scholen in China) zijn daarmee typisch iets van de rijke elite in China; 85 procent van de miljonairs in China is van plan zijn kind(eren) in het buitenland te laten studeren. Meer dan een derde van de rijke families willen hun telg zelfs al voor de middelbare school naar het buitenland laten verhuizen. Een van de meest absurde nieuwsitems uit 2013 betrof een moeder die ter voorbereiding voor de studie van haar dochter voor 6,5 miljoen dollar een appartement in Manhattan kocht. Haar dochter was op dat moment twee jaar oud.

De meest populaire bestemmingen voor Chinese studenten zijn Engelstalige landen als de VS (27 procent), Groot-Brittannië (22 procent), Canada (15 procent) en Australië (7 procent). De gemiddelde Chinees heeft een soort utopisch idee over de Verenigde Staten als een soort heilig land waar je je kinderen graag wilt laten studeren. In 2012 had de Verenigde Staten maar liefst 200.000 Chinese studenten, een stijging van bijna 25 procent ten opzichte van het jaar ervoor en een verdubbeling ten opzichte van 10 jaar geleden. Naar schatting levert dit een bijdrage aan de Amerikaanse economie van 22,7 miljard dollar. Veel universiteiten moeten echter wel investeren in additionele diensten als adviseurs, taalinstructeurs en gezondheidszorg.

Nederland als alternatief

Universiteiten als Yale en Harvard zijn enorm populair, maar niet voor elke Chinees weggelegd. Steeds meer Chinezen kiezen daarom voor minder toonaangevende universiteiten in en buiten China of zien die als een doorstroommogelijkheid tot de internationale topuniversiteiten. Zo komt het dat ook Nederland terrein wint. Er studeerden hier in 2013 5.700 Chinezen, zo’n 10 procent van het totale aantal buitenlandse studenten in Nederland. Ons land neemt daarmee de vierde positie in als bestemming binnen Europa (ter vergelijking, Groot-Brittannië heeft inmiddels 53.000 Chinese studenten).

Populaire universiteiten zijn de Erasmus Universiteit van Rotterdam en de TU’s van Delft en Eindhoven. In een artikel[i] legt Jessica Sun, voormalig studieadviseur in China, uit dat Nederland grote voordelen biedt voor Chinese studenten. De kosten liggen bijvoorbeeld fors lager ten opzichte van Groot-Brittannië en de VS, en het verkrijgen van een studentenvisum is een stuk eenvoudiger. Ook is het makkelijker om langer te blijven en waardevolle werkervaring op te doen voordat de student terugkeert naar China. De toelatingseisen voor Nederlandse universiteiten zijn daarnaast soepeler dan bij vergelijkbare universiteiten in Groot-Brittannië en de VS, en Nederland biedt specialismen waar China momenteel erg in geïnteresseerd is, zoals alternatieve energie, logistiek en voedselveiligheid.

Nederland heeft echter nog wel een verbeterslag te maken in haar marketing richting Chinese universiteiten, studenten en hun ouders. Scandinavische landen halen bijvoorbeeld veel meer waardevol onderzoeksgeld binnen uit China.

Dit hoofdstuk kwam tot stand met de hulp van Jessica Sun. Jessica werkte 4,5 jaar als Student Counsellor voor Dipont in China en begeleidde middelbare scholieren bij hun keuze voor en aanvraagprocedure bij buitenlandse universiteiten.

[i] Te downloaden op http://publicaties.failsafe.nl/articles/chinese_students_in_holland.pdf