Nederland door Chinese Ogen: Tien Verbazingen


Enkele maanden nadat ze in 2013 naar Nederland verhuisde schreef ChinaTalk’s Jessica Sun dit artikel. Inmiddels is ze aardig ingeburgerd in Nederland, maar we delen graag nog eens haar tien grootste verbazingen bij haar komst naar ons land.

In april 2013 verhuisde ik op dertigjarige leeftijd van China naar Nederland. Een nieuwe bladzijde in mijn leven, en een volledig andere omgeving. Van het eten tot de diverse cultuurverschillen, het waren het allemaal uitdagingen voor me. Na twee maanden in het land schreef ik het onderstaande artikel over vreemde dingen die me opvielen in Nederland. Hierbij deel ik met jullie graag de tien grootste verschillen met China die ik in mijn eerste maanden zag.

1 – Een journalist confronteert de minister-president

Er was een TV-programma, Gesprek met de Minister-President, waarin een journalist de minister-president moeilijke vragen stelde over politiek beleid. Ik begreep de inhoud van de vragen niet goed, omdat mijn Nederlands toen nog beperkt was, maar ik had het idee dat het pittige vragen waren. Als het propaganda zou zijn dan was het niet nodig om dat in een talkshow te presenteren en zou het voor de burgers ook niet interessant zijn om naar te kijken. Vanuit de Chinese cultuur gezien vroeg ik me af hoe het mogelijk was dat een ‘onbeduidende’ journalist zoiets kon doen. Als de minister-president de vragen niet goed zou beantwoorden zou dat een enorme vernedering zijn op TV.

Als er in China een dergelijk programma zou zijn denk ik dat alle vragen vooraf vastgesteld zouden zijn en dat de secretaris van de premier misschien de antwoorden op de vragen voor de uitzending al geschreven zou hebben. Als de journalist het niet eens zou zijn met het antwoord zou hij een probleem hebben. Veel journalisten hebben in China te maken met bedreigingen. Een journalist die een stuk schreef over gutter oil – gebruikte olie die uit riolen wordt geschept en opnieuw aan restaurants wordt verkocht – werd doodgestoken. Een journalist die de achtergrond van het ongeluk met de hogesnelheidstrein bij Wenzhou onderzocht verdween enige tijd spoorloos. Een andere journalist werd doodgeslagen toen hij een illegale kolenmijn bezocht voor een interview. Een bekende opinieleider op Weibo, China’s Twitter, werd drie maanden vastgehouden omdat hij iets ‘ongepasts’ had gezegd op het microblog. Maar in Nederland was er in 2013 zelfs een persconferentie waarin de minister-president een groep kinderen te woord stond!

Ik bewonder de vrijheid van meningsuiting en de gelijkheid onder de mensen die de Chinezen volgens de grondwet van de volksrepubliek ook zouden moeten hebben.

2 – Kinderen beoordelen hun ouders

Ik zag nog een ander TV-programma, Rapport voor mijn Ouders, waarin de presentator kinderen thuis bezocht en hen vroeg wat ze van hun ouders vonden. De kinderen gaven hun ouders vervolgens punten voor hun kookkunsten, de tijd die ze met hen doorbrengen, etc. Een klein meisje met wisselende tanden zei dat haar moeder altijd achter de computer zat en alleen soep maakte omdat het lekker makkelijk was…

In de Chinese cultuur hebben de ouders absolute autoriteit binnen het gezin. Confucius zei: “Respect voor ouders is de belangrijkste van alle deugden”. Respect voor ouders wordt in het Chinees xiao shun genoemd, waarbij xiao ‘respect’ en ‘zorgen voor’ betekent en shun ‘gehoorzamen’ betekent. Je dient je ouders te gehoorzamen, zelfs als ze geen gelijk hebben. Wat deze kinderen in het TV-programma deden zou in China niet xiao shun zijn en uiterst ongepast.

Maar als ik moeder zou zijn zou ik benieuwd zijn naar de verbeterpunten volgens mijn kinderen. Uiteindelijk zou het beter zijn voor ons allemaal.

3 – Niemand controleert of je alles betaalt in de supermarkt

Toen we boodschappen gingen doen in de nabije supermarkt bleek deze een scansysteem te gebruiken voor het betalen van boodschappen. De klanten konden zelf alles scannen voor ze iets kochten en het totaalbedrag daarna aan de kassière laten zien en betalen. Het is erg handig want je kunt zelf alles al rangschikken in je boodschappenkrat en hoeft bij de kassa niet alles uit te laden en opnieuw in te pakken. Als je betaalt vraagt de kassière enkel: ”Heeft u alles kunnen scannen?”. Na betaald te hebben liepen we gewoon de winkel uit! In China kost het waarschijnlijk nog veel tijd voor dit mogelijk is, want de winkelier zal de klant nooit voldoende vertrouwen en er zullen altijd klanten zijn die zijn wantrouwen rechtvaardigen.

Ik koester het vertrouwen tussen de mensen en het feit dat ik zelf vertrouwd wordt stelt me op m’n gemak onder andere mensen.

4 – Openbare gesprekken over seks

Op de verjaardag van mijn Nederlandse echtgenoot kwam de familie op bezoek. We dronken wat, aten snacks en hadden een leuk gesprek. Toen mijn schoonouders vertrokken zei ik: “Welterusten! We zullen vanavond goed slapen want we hebben wat wijn op.” En toen zei mijn schoonvader opeens: “De beste manier om goed te slapen is eerst seks hebben”. Ik was geschokt en het kostte even voor ik wist hoe ik moest reageren. Ik vertelde mijn man dat ik in verlegenheid was gebracht omdat het in China erg onbehoorlijk is om in het openbaar over seks te praten, zeker door je schoonvader. Mijn man vertelde me dat dit in Nederland niet zo gevoelig ligt en er veel grapjes gemaakt worden over seks. Later zag ik een TV-programma, Spuiten en Slikken, dat helemaal over seks ging. De presentatrice sprak met de gasten over de omvang van geslachtsdelen en waar ze de voorkeur aan gaven. Het leek erop alsof het publiek het allemaal erg grappig vond.

Als we het in China überhaupt over voortplanting hebben in de biologieles laten de leraren dat meestal over aan zelfstudie door de leerlingen. Een programma als dit zou in China bestempeld worden als pornografie. Tegelijkertijd worden er in China jaarlijks 23 miljoen abortussen gepleegd. En dan rekenen we abortussen in illegale klinieken, waar meisjes heen gaan omdat ze bang zijn familie tegen het lijf te lopen in een officieel ziekenhuis, nog niet eens mee. 50% van de abortussen betreft meisjes onder de vijfentwintig en ruim 54% van hen gebruikte geen voorbehoedsmiddelen.

Ik hoop dat de Chinese samenleving ook wat losser zal worden en het voor jonge tieners makkelijker maakt om de nodige informatie te vinden. Ook hoop ik dat het onderwijs zal verbeteren om zo onnodige schade aan de gezondheid van deze jongeren te voorkomen.

5 – Geen beveiliging in de bank

Toen we naar de bank gingen om een rekening voor me te openen viel het me op dat er helemaal geen bewakers rondliepen en er geen dik veiligheidsglas tussen de klant en de medewerker aanwezig was. Toen we aan de beurt waren spraken we gewoon met de medewerker aan een rond tafeltje onder het genot van een kopje thee. Zo’n fijne ervaring. In China moet je eerst een nummertje trekken en zijn er nog tientallen mensen voor je. Je wacht tot je nummer wordt omgeroepen door een luidspreker en gaat naar het betreffende loket. Je gebruikt een intercom om te communiceren met de medewerker achter dik glas en er is slechts een kleine opening voor het uitwisselen van documenten. De medewerker werkt met grote geldbedragen. Tot voor kort zeulden Chinezen vaak rond met enorme hoeveelheden cash geld omdat sommige bedrijven alleen betaling in contant geld accepteren en sommige ‘zaken’ makkelijker verlopen met contant geld. Maar dat heeft consequenties. Ik nam ooit 1.000 RMB op bij de bank en kwam er later bij een markt, slechts 200 meter van de bank, achter dat het gestolen was. Ik besefte dat je in Nederland overal met je bankpas kunt betalen en zelfs ‘klein bedrag, pinnen mag’. Er is niet veel geld in de kassa, dus dik veiligheidsglas is niet nodig. Pinnen is makkelijk en veilig. De enorme vlucht die mobiel betalen in China heeft genomen is dus een goede ontwikkeling.

6 – Als je tijd hebt om te gaan winkelen zijn alle winkels dicht

Toen mijn man om half 7 ’s avonds thuiskwam van zijn werk stelde ik voor om te gaan winkelen, maar kreeg te horen dat alle winkels (met uitzondering van supermarkten) gesloten waren. In Nederland eindigen de werktijden van de meeste winkels op het avonduur. Ik vertelde hem dat het niet handig was voor mensen die wilden winkelen, maar hij legde me uit dat op deze manier iedereen een vrije avond had, wat ook waar is. In China gaan de supermarkten rond half elf ’s avonds dicht en de meeste winkel-centra om tien uur omdat mensen na hun werk gaan winkelen. De Nederlandse cultuur heeft een Christelijke achtergrond dus zondag is normaal ook een vrije dag voor de winkels. Tijdens nationale feestdagen in China moet het winkelpersoneel doorwerken en zelfs harder werken omdat iedereen komt shoppen.

Op Koninginnedag in 2013 zag ik helemaal geen open winkels; tijdens een nationale feestdag geniet iedereen van een vrije dag. In China zijn ‘werktijden’ een vage term; in principe moet je werken wanneer dat een ander uitkomt. Ik werkte in China op een middelbare school als decaan die studenten helpt een studie in het buitenland uit te zoeken. Ik kreeg continu telefoontjes, zelfs laat op de avond. Tijdens het seizoen waarin studenten naar het buitenland vertrekken voor hun studie kreeg ik vanwege het tijdsverschil zelfs midden in de nacht telefoontjes. In mijn contract stond een werkweek van 40 uur, maar mijn werkgever eiste dat ik tot 10 uur ’s avonds mijn telefoon – die overigens niet door hen werd verstrekt – nog op zou nemen, inclusief weekenden en feestdagen. Dit is heel normaal in China en was erg vermoeiend voor me omdat ouders meestal na werktijd belden, als het hen uitkwam. Ooit belde een student me vanuit Groot-Brittannië voor een gesprek van 50 minuten terwijl ik met mijn man zat te eten. Laatstgenoemde was not amused

Vanuit dat perspectief denk ik dat het goed is dat iedereen een vrije avond heeft.

7 – Niemand zoekt op straat naar oud papier en flessen

In China zie je op straat overal mensen met een grote zak plastic flessen en oud papier verzamelen. In Nederland zijn ze nergens te bekennen. Er zijn speciale dagen waarop Nederlanders hun oud papier buiten zetten en de overheid komt het dan ophalen. Als je naar de supermarkt gaat neem je je petflessen en bierflesjes mee om te recyclen en je krijgt een beetje geld genaamd ‘statiegeld’ terug. In China verzamelen arme mensen beroepsmatig op straat zoveel mogelijk recyclebaar materiaal. Ze graaien plastic flesjes uit vuilnisbakken en verzamelen alles van papier tot metaal en niemand weet aan wie ze dat eigenlijk verkopen. Misschien wordt het wel verkocht aan een illegaal bedrijf dat er ongezond toiletpapier van maakt en het afvalwater in een rivier dumpt…

Ik vind ‘statiegeld’ en het ophalen van oud papier en inmiddels ook plastic mooie systemen. Het is goed georganiseerd en gecontroleerd door de overheid.

8 – Een wereld voor reuzen

De gemiddelde lengte van Nederlandse mannen en vrouwen is respectievelijk 185 en 172 centimeter terwijl die in China 170 en 160 centimeter zijn. Met een gemiddelde lengte voor een Chinees ben ik echt maar een dwerg in Nederland. Thuis moet ik een opstapje gebruiken om bij de bovenste plank van de keukenkastjes te kunnen. Op het toilet bij vrienden raken mijn voeten niet eens de grond als ik op het toilet zit. Aan balies moet ik vaak op m’n tenen gaan staan om met de medewerker te kunnen praten en in sommige toiletten zie ik mezelf niet in de spiegel. In winkels moet ik vaak in de kinderafdeling op zoek naar iets dat me past…

9 – Nederlanders zijn niet bang om met vreemden te praten

Als ik aan het joggen ben zeggen mensen me gedag en glimlachen. Soms beginnen ze spontaan een gesprek met me terwijl ik destijds nog maar 10% begreep van wat ze zeiden. Toen ik op een dag buiten bij een schoolplein stond te kijken kwam er een meisje naar me toe. Ze vertelde me dat ze 5 jaar oud was en Sofie heette. In China worden we opgevoed met de gedachte dat we absoluut niet met vreemden moeten praten, omdat er elke dag misdaden gerelateerd aan vrouwen- en kinderhandel gepleegd worden.

Het is niet nodig om altijd op je hoede te zijn en een glimlach van een vreemde is altijd leuk!

10 – De dieren worden gerespecteerd

In Nederland zie je vaak vogels en andere dieren die niet vluchten als er mensen naderen. De eenden zwemmen in de vijvers en liggen soms lekker aan de kant te zonnen; de duiven lopen rond op de pleinen, op zoek naar eten; de vogels vliegen tuinen in om de buurt te onderzoeken. In China krijgen kippen medicijnen om sneller te groeien. Dode varkens worden om onbekende redenen in de rivieren gedumpt. Koeien worden met water geïnjecteerd om zwaarder te lijken. Ik ben 30 jaar lang in China opgegroeid, maar voor het meeste vlees in de supermarkt heb ik geen idee hoe het eruit zag voor het in de supermarkt terecht kwam.

Ik stel het respect voor dieren van de Nederlanders op prijs en zie hier meer van de harmonie met de natuur waar in China veel over gesproken wordt maar nooit bereikt wordt.