Onder het mes voor een baan


Hoewel China in een rap tempo moderniseert, is het een veel gemaakte fout te denken dat het land ‘verwestert’. Chinezen mogen dan steeds meer Westerse producten gebruiken, de motivatie voor de aankoop is vaak heel anders. Veel Chinezen kopen bijvoorbeeld een iPhone als statussymbool en hangen de hele dag met hun MacBook of iPad rond in Starbucks als bewijs van hoe cool en succesvol ze zijn. Een opmerkelijk product dat in China ‘big business’ is, maar bij een hele andere doelgroep een totaal andere behoefte bevredigt, is: plastische chirurgie.

Al heel snel na mijn aankomst in China begon me op te vallen hoe Chinese vrouwen geobsedeerd zijn door plastische chirurgie. In het afgelopen decennium is plastische chirurgie de vierde keuze voor besteding van inkomen geworden (na huizen, auto’s en reizen) en dat terwijl het pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw in China geïntroduceerd werd. Voor die tijd mochten chirurgen alleen cosmetische operaties uitvoeren bij gevallen van ernstige misvorming. Nu worden er jaarlijks twee tot drie miljoen ingrepen verricht en is het land na de Verenigde Staten en Brazilië de derde grootste markt voor plastische chirurgie geworden.

Dubbel ooglid

Voor ik naar China kwam had ik nog nooit van de term ‘dubbel ooglid’ gehoord, maar nadat iemand me op een dag vertelde dat ik zo’n ‘mooi dubbel ooglid’ had en de term me vaker begon op te vallen, ontdekte ik de betekenis. Bij een dubbel ooglid is er een vouw in het ooglid te zien als men de ogen opent. Veel Chinezen hebben zo’n vouw niet terwijl het wel als een schoonheidsideaal wordt gezien. Dit is grotendeels te danken aan het feit dat voor modemerken meestal Westerse modellen worden gebruikt. Enerzijds omdat het merk dan exclusiever lijkt, anderzijds omdat gebruik van Chinese modellen voor producten als lingerie nog steeds redelijk taboe is. Een Westers uiterlijk met grote ronde ogen is daarmee een schoonheidsideaal geworden. Daarom is het aanbrengen van een ‘dubbel ooglid’ de meest populaire ingrepen in de klinieken.

Op de tweede plaats staat het aanbrengen van een meer prominente brug in de neus om het gezicht minder plat te laten lijken, inderdaad het tegenovergestelde van de Westerse ‘nose job’. Vervolgens zijn er ingrepen om de kaaklijn langer en dunner te maken. Een advertentie in de lift van de flat waar ik woonde, toonde zelfs in detail de exacte juiste afmetingen en hoeken waaraan een ‘mooi gezicht’ in China moet voldoen. De in het Westen meer gangbare ingrepen als liposuctie en borstimplantaties worden overigens ook populairder (hoewel het goedkope alternatief van de ‘wonderbra’ in China veelvuldig gebruikt wordt). Geloof het of niet, zelfs mannen laten borstimplantaten aanbrengen om de borstspieren groter te laten lijken.

Natuurlijk hebben we in Nederland ook plastische chirurgie, maar dat lijkt toch met name bedoeld voor dames op middelbare leeftijd die het ouder worden niet kunnen accepteren. In China zijn het echter niet deze dames die de belangrijkste doelgroep vormen. Er zijn onder de overvloed aan advertenties natuurlijk varianten te vinden met moeder en dochter met daaronder de tekst ‘jullie kunnen er hetzelfde uitzien’ (ik ga er even vanuit dat deze slogan tot de moeders gericht is), maar de belangrijkste doelgroep van de klinieken zijn toch de twintigers. Of zelfs nog jonger: in de zomer van 2010 bestond tachtig procent van de klanten in klinieken voor cosmetische chirurgie uit studenten aan de universiteit en zelfs middelbare scholieren!

Beautiful competitiveness!

De redenen waarom jongedames deze operaties ondergaan is overigens niet degene die je zou verwachten. Het gaat er namelijk in eerste instantie niet zozeer om dat je knapper bent voor mannen, waarvan er een behoorlijk overschot is, maar om succesvoller te worden in je carrière. De advertenties winden er geen doekjes om en melden openlijk dat je na een operatie meer kans hebt op een goede baan.

‘Beautiful competitiveness’ noemde zo’n advertentie het in trendy Engels. Inderdaad, meestal werkt het zo in China. De arbeidsmarkt is erg competitief en de knapste meid krijgt meestal de job. Discrimineren op ras, geslacht of religie tijdens sollicitatieprocedures is (formeel) niet toegestaan in China, maar dat geldt niet voor uiterlijk. Sommige vacatures vermelden zelfs in detail hoe een kandidaat eruit moet zien (lengte, gewicht, leeftijd en zelfs borstomvang).

Om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten gaat men dus graag onder het mes. Er zijn verschillende categorieën vrouwen die dit doen. De eerste categorie betreft afstuderende dames die op jacht gaan naar hun eerste baan en ‘white collar workers’ die na ontslag op zoek gaan naar een nieuwe job. Sommige jonge vrouwen krijgen na het afstuderen van hun ouders zelfs een operatie cadeau om ze op weg te helpen. Maar advertenties voor klinieken zijn tegenwoordig zelfs al te vinden in kantines van fabrieken en buurten waar de arbeidersklasse woont, als een belofte dat er een uitweg is naar een beter leven.

De tweede categorie betreft vrouwen die hun eigen business runnen en succesvoller denken te kunnen zijn na een ingreep. De resterende groep die de operatie ondergaat met als doel meer aantrekkelijk te zijn voor mannen doet dat met name om gekozen te worden door mannen met veel geld. Kortom, zoals zo vaak draait ook dit gedrag in China om monetaire motieven.

Veel andere sectoren proberen ook een graantje mee te pikken van deze booming business. Banken bieden nu speciale leningen om plastische chirurgie te financieren en reisbureaus bieden speciale all-in reizen naar het pelgrimsoord voor plastische chirurgie, Zuid-Korea, inclusief de operatie zelf.

Verminking

Waar plastische chirurgie bij ons toch nog wel iets is waar je niet mee te koop loopt, denkt men er in China heel open over. In 2004 werd er in Beijing zelfs een ‘Miss Plastic Surgery’ verkiezing gehouden. Dit neemt niet weg dat er ook een hoop prutswerk verricht wordt. In de afgelopen 10 jaar zijn 200.000 vrouwen verminkt geraakt door slecht uitgevoerde operaties. Bij vier op de tien operaties gaat er iets mis en slechts in de helft van deze gevallen is een ‘reparatie’ succesvol.

De reden voor deze wanpraktijken is dat de vraag vele malen groter is dan het aanbod van getrainde artsen. Naar schatting wordt zestig procent van de operaties uitgevoerd in illegale praktijken tegen lage prijzen. Voor minder dan veertig euro kun je in een ‘kapsalon’ een ‘dubbel ooglid’ laten aanbrengen. Zelfs enkele legale klinieken, waar artsen soms wel tien operaties per dag uitvoeren, huren dergelijke prutsers in. In 2010 kwam Wang Bei, winnares van een Chinese versie van Idols, zelfs om het leven tijdens een operatie, terwijl haar moeder op dat moment in een andere ruimte van dezelfde kliniek ook onder het mes ging.