Wanneer Nederlandse en Chinese scholieren samenkomen


In april 2019 gingen 30 studenten van het Zwijsen College in Veghel en het Titus Brandsmalyceum in Oss, twee scholen waar ik Chinese les verzorg, voor een studentenuitwisseling naar China. Ze logeerden een week lang bij gezinnen van Chinese studenten van een middelbare school in Beijing en gingen elke dag met hen naar school. Tijdens en na de reis sprak ik regelmatig met de Nederlandse studenten over hun ervaringen en de verschillen die ze zagen tussen hun eigen leven en dat in China. In dit artikel deel ik hun grootste openbaringen.

Harde bedden en vreemde gerechten

Het eerste wat hen opviel was hoe vroeg de lessen beginnen. Officieel begint de school om half acht ’s morgens maar alle studenten zijn om zeven uur al aanwezig. Dat betekende dat ze om half 7 of zelfs al vroeger moesten vertrekken vanaf hun logeeradres. Ze konden daar in die week nog niet goed aan wennen. Een aantal van hen had überhaupt geen goede nachtrust gehad vanwege de harde bedden waar Chinezen meestal op slapen. Er werd zelfs gevraagd waar de matrassen gebleven waren.

Het eten bij hun gastgezinnen was ook even wennen. Er werden veel vreemde dingen voorgeschoteld, maar de meeste studenten probeerden toch alles uit en vonden het meeste ook erg lekker. Erg hào chī ! Ik ben de gastgezinnen erg dankbaar dat ze zo hun best hebben gedaan om goed voor onze studenten te zorgen. Sommigen namen hun gast zelfs elke avond mee naar een ander restaurant om verschillende soorten eten uit te proberen. Een van de studenten vertelde me dat hij een bepaald drankje heel lekker vond, maar hij kon het niet goed beschrijven. Uiteindelijk bleek dat zijn gastgezin een voorraadje van dat drankje had gekocht en het als verrassing in zijn bagage had gestopt. Zo had hij thuis ook nog wat en kon hij het zijn ouders laten proeven.

Schooluniformen, buigingen en oogmassages

Wat hen de eerste dag ook direct opviel waren de schooluniformen. ’s Morgens verzamelde men zich op het sportterrein voor de gezamenlijke ochtendgymnastiek en het schouwspel van al die trainende Chinese studenten in dezelfde kleding was voor hen opmerkelijk.

Op een warme dag vroegen de studenten me of ze een korte broek aan mochten naar school. Er werd besloten dat het beter zou zijn om dat niet te doen en dat we de regels van de school zouden volgen om zoveel mogelijk solidair te zijn met de Chinese studenten die ook geen korte broek aan mochten. Als pragmatische oplossing namen de Nederlandse studenten hun luchtige kleding mee in hun schooltassen om zich meteen na schooltijd om te kunnen kleden. De studenten beseffen nu dat het mogen dragen van korte broeken en zelfgekozen kleding naar school een privilege is dat de Chinese studenten niet is gegeven. Wel begrepen ze de achterliggende gedachte voor het dragen van schooluniformen: voorkomen dat verschillen tussen arme en rijke families zichtbaar zijn in de klas. Op school is in theorie iedereen gelijk.

De omgangsvormen tussen Chinese studenten en hun docenten viel hen ook op. Studenten en docenten groeten elkaar aan het begin van de les en de docent geeft aan dat de les officieel begonnen is. De studenten gaan allemaal staan, maken een buiging en gaan vervolgens weer zitten voor het begin van de les. Dat was voor de Nederlandse leerlingen de eerste keer dat ze zoiets meemaakten. Ook als de studenten op de gang een leraar tegenkomen wordt er gebogen en gegroet. Vooral dat buigen vonden ze opvallend.

Het niveau bij wiskunde bleek voor studenten van deze leeftijd een stuk hoger dan in Nederland. China staat dan ook bekend om het streven naar uitstekende vaardigheden in wiskunde. Gelukkig waren er ook iets makkelijkere activiteiten zoals het maken van een Chinese inktschildering, figuurknippen en gymles.

Ook de vele gezamenlijke activiteiten en het collectivisme op school vonden onze leerlingen bijzonder. Zoals op maandagmorgen, wanneer tijdens een formele ceremonie de Chinese vlag gehesen wordt. De hele school staat buiten voor dit evenement waarbij tevens het volkslied te horen is. De Nederlandse studenten wisten zich even geen raad en besloten maar vooral naar de vlag te blijven staren. Er werden ook speeches gehouden, maar die waren door mijn studenten, die nog maar beperkt kennis van Chinees hebben, natuurlijk niet te volgen.

In China doen de leerlingen ook een soort oogmassage om te voorkomen dat de ogen te vermoeid raken. De Nederlandse studenten vroegen zich sterk af of dit in de praktijk wel effect had. Maar het was waarschijnlijk wel nodig gezien de lange schooldagen die ook nog eens gevolgd werden door een avond met erg veel huiswerk. Terwijl de ene Chinese student wat speelt tot een uur of tien en dan het huiswerk doet tot laat in de nacht, gaan anderen recht op huis aan en doen hun huiswerk tot ze naar bed moeten.

Big City

De studenten hadden zich niet gerealiseerd hoe groot Beijing is. Een van de Nederlandse studenten vertelde de anderen over een winkelcentrum, waarop de anderen er vervolgens ook even wilden gaan kijken, maar het bleek erg ver weg. Ik legde uit dat je in Veghel wel even op de fiets kunt springen om van een buitenwijk naar het centrum te rijden, maar dat het gemakkelijk een uur of meer kan kosten om van de ene kant van Beijing naar de andere kant te geraken. Om nog maar te zwijgen over het oponthoud door files. De studenten bezochten diverse toeristische attracties, zoals het Bird Nest stadion, de Chinese Muur, de Verboden Stad en natuurlijk de panda’s in de dierentuin. De omvang en drukte van de immense stad werd langzaam duidelijk toen we onderweg waren met de eigen bus en weer in een enorme file kwamen te staan. We reisden gelukkig ook met de metro, zodat de studenten kennis konden maken met het reguliere openbaar vervoer. In het begin waren ze bang dat ze elkaar kwijt zouden raken, maar na een tijdje maakte die nervositeit plaats voor gewenning.

Tijdens het afscheidsfeest hielden de Chinese studenten een voorstelling met traditionele Chinese muziekinstrumenten en dans. Onze studenten waren hiervan erg onder de indruk. De Nederlandse studenten zongen op hun beurt een Chinees liedje dat geschreven is door een buitenlandse band: Duibuqi wode zhongwen bu hao (對不起我的中文不好). Het betekent ‘sorry, mijn Chinees is niet zo goed’. Dat lied gebruiken we normaal in de les om de taal te leren, want het is een relatief eenvoudig, maar pakkend nummer. De Chinese studenten vonden het geweldig en wilden meteen de hele tekst weten.

Een van de Nederlandse studenten was tijdens de uitwisselingsreis jarig, dus organiseerden we een verjaardagsfeestje voor haar. We zongen Lang Zal Ze Leven en de Chinese studenten leerden hun Nederlandse vrienden de Chinese versie van Happy Birthday. Het was een van de hoogtepunten van het afscheidsfeest.

Al met al was het erg bijzonder om te zien hoe de groepen uit deze twee verschillende culturen op elkaar reageerden. Onze studenten zijn met 13 en 14 jaar behoorlijk jong. Op de eerste dag kregen we van een gastgezin het bericht dat een van de studenten heimwee had en steeds moest huilen. Het was voor hen waarschijnlijk de eerste keer dat ze zo ver van huis waren. Maar ze hebben het uiteindelijk fantastisch gedaan en ik ben trots op hen. Aan het einde mochten de studenten op het schoolbord schrijven wat ze kwijt wilden over de reis. Ze schreven dat ze de reis fantastisch hadden gevonden en deze nooit zouden vergeten. Ze hebben veel lol gehad, veel ervaringen opgedaan en zijn met koffers en tassen vol met souvenirs teruggekeerd naar Nederland. Maar de mooie herinneringen zijn het allerbelangrijkste.

De Chinese en Nederlandse studenten bouwden in de tien dagen dat ze samen waren een sterke band op met elkaar en bij het afscheid moesten vooral de meiden erg huilen. Erg mooi om te zien hoe snel zulke vriendschappen ontstaan. Op het moment dat ik dit schrijf is het Drankenbootfestival in China gaande en een van de Chinese studenten stuurde me een gelukwens via WeChat. Ze vertelde me tevens hoe erg ze haar Nederlandse maatje mist.

Volgend jaar komen de Chinese studenten naar Nederland. Ik ben benieuwd wat hun grootste openbaringen zullen zijn. Je leest er dan zeker meer over op onze website