Wie denkt de Chinese microblogger dat hij is?


Microblogs zijn niet meer weg te denken uit de Chinese samenleving. In de tweede helft van 2012 trokken de Chinese weibo (Chinees voor microblog) platforms 15,5 miljard bezoeken en 73,9 miljard page views in 1,5 miljard gebruikersuren. Afgelopen maand bracht het Chinese News and Communications Research Center, een onderdeel van China’s Academy of Social Sciences (CASS), een rapport uit over het profiel van Chinese microbloggers. De gebruikers van weibo waren zelf absoluut niet gecharmeerd van de conclusies van het onderzoek.

De belangrijkste bevindingen van het rapport over het profiel van de Chinese microblogger waren:

  • 75 procent van de microbloggers heeft een opleidingsniveau van middelbare school of lager;
  • Het grootste deel van de microbloggers is student;
  • 92 procent heeft een maandinkomen van 5000 RMB (625 euro) of lager en de meerderheid heeft helemaal geen inkomen omdat het studenten betreft.

 

Kortom, de gemiddelde microblogger is arm en laag opgeleid. Natuurlijk valt er bij elk onderzoek te twisten over de waarde van ‘gemiddelden’. De bovenstaande cijfers zeggen namelijk niets over de resterende 25 en 8 procent. Bovendien hebben de drie conclusies onderling een sterk causaal verband. Op het moment dat studenten inderdaad het grootste deel van de microbloggers uitmaken zijn stelling één en twee namelijk weinig verrassend.

Desalniettemin schoot het onderzoek een flink aantal microbloggers uit de resterende minderheid in het verkeerde keelgat. Ze voelden zich afgedaan als een stelletje armzalige losers en zetten grote vraagtekens bij de cijfers. Sommigen gingen zelfs zo ver te beweren dat dit een tactiek was van de communistische partij om de vaak sterke meningen op weibo te bagatelliseren als zijnde niet representatief voor het volk. Anderen beweerden dat het een poging was de sociale en politieke invloed van weibo te ondermijnen.

Mooi en rijk versus losers

Persoonlijk geloof ik de cijfers wel, hoewel ze wat onhandig gepresenteerd zijn. Neem de conclusie over het maandinkomen: 5000 RMB mag misschien laag lijken, maar is helemaal zo slecht nog niet voor Chinese begrippen. Mijn echtgenote werkte voorheen in Xi’an met 8 jaar werkervaring en universiteitsopleiding voor een soortgelijk loon, terwijl het gemiddeld salaris in die stad rond de 2500 RMB ligt.

De conclusies van het CASS rapport zijn ook alles behalve nieuw. Vorig jaar kwam er al een whitepaper[i] uit van investeringsbedrijf IDG Accel waarin het profiel van de Chinese netizen onder de loep werd genomen. Uit dat onderzoek bleek ook al dat er een sterke tweedeling is tussen internetgebruikers in China. Aan de ene kant heb je de ‘bai fu mei’ (‘mooi en rijk’); de succesvolle Chinezen met status en een veelbelovende toekomst. Aan de andere kant vind je de grassroots, die zichzelf met een gezonde dosis zelfspot ook wel ‘diao si’ (‘nobodies’ of ‘losers’) noemen.

De bai fu mei zijn 25 tot 40 jaar oud, hebben een universiteitsopleiding of hoger, verdienen meer dan negenhonderd euro per maand, wonen in de grootste steden in het oosten van China en zijn zeer bedreven in het gebruik van internet op pc’s en mobiele telefoons. De grassroots daarentegen zijn 15 tot 25 jaar oud, hebben hooguit middelbare school als hoogst afgeronde opleiding, een inkomen van minder dan vierhonderd euro en wonen veelal in kleinere steden. Het zijn nieuwelingen op internet en gebruiken het met name op hun goedkope mobiele telefoons en in internetcafés.

Aangezien er meer dan driehonderd miljoen grassroot gebruikers zijn en minder dan vijftig miljoen bai fu mei (deze groep beslaat slechts tien procent van de internetgebruikers) klinkt de conclusie van het recentere CASS rapport allesbehalve tegenstrijdig. Daarnaast calculeerde ook IDG dat 57 procent van de internetgebruikers minder dan 250 euro verdient en student, blue-collar arbeider of werkeloos is.

Ook het China Internet Network Information Center (CNNIC) kwam in 2012 met statistieken op de proppen die aantoonden dat slechts 11,5 procent van de internetgebruikers een universiteits- of hoger onderwijs opleiding had. Kortom, de bai fu mei minderheid op internet mag dan niet gecharmeerd zijn van het geschetste profiel van de microblogger, maar de statistieken spreken voor zich.

Mijn verwachting is dat het volume van de groep grassroots de komende tijd alleen maar zal stijgen doordat de komst van goedkopere modellen smartphones de toegang tot internet onder de minder welvarenden in China sterk zal verhogen. Anderzijds is het natuurlijk een kwestie van enkele jaren tot de huidige grassroot meerderheid is afgestudeerd en een betaalde baan heeft, wat ook een verschuiving richting de bai fu mei zou kunnen betekenen.

Geruchten

Een andere conclusie die het CASS niet in dank werd afgenomen was de bewering dat een derde van de berichten op de Chinese microblogs gebaseerd waren op geruchten in plaats van feiten. Hoewel ik me kan voorstellen dat de Chinese overheid een hoop ongewenst nieuws graag wil bestempelen als ‘ongegronde geruchten’ komt ook deze stelling me niet volledig ongeloofwaardig over.

In Xi’an heb ik diverse malen meegemaakt hoe de meest absurde berichten (‘alle politieagenten in Wuhan dragen Google Glass’, ‘Xi’an is besmet door de H7N9 vogelpest’, ‘er is een opstand gaande in Beijing!’) door een aantal van mijn goedgelovige Chinese vrienden zonder enige mate van kritisch denken en gezond verstand gedeeld werden in hun sociale netwerken. Of het een derde van alle berichten betreft weet ik niet, maar dat een aanzienlijk deel van wat er op de Chinese microblogs gecommuniceerd wordt totale onzin is, blijft een feit. Ik kan me niet onttrekken aan de gedachte dat het eerder geschetste profiel van een jonge, onervaren internetgebruiker een verband heeft met de hoeveelheid onzin.

Het profiel van de arme, laagopgeleide diao si klinkt misschien niet echt hoopvol voor internet- en e-commercebedrijven, maar er is goed nieuws: in tegenstelling tot de bai fu mei zijn de diao si meer bereid te betalen voor online diensten en content, en klikken ze vaker op online banners. Naar schatting wordt China in 2015 de grootste online markt met ruim zevenhonderd miljoen netizens. Zoals blijkt uit een recente infographic[ii] van Sohu, een van China’s grootste internetbedrijven, wordt de diao si ‘mainstream’ in China. Hun streven naar een ‘hoge kwaliteit van leven’ biedt daarmee op termijn het antwoord op de afname van consumptie van luxe goederen door de bai fu mei die zich in China lijkt te hebben ingezet.

[i] http://www.idgvc.com/en/show/470.html

[ii] http://www.tealeafnation.com/2013/06/introducing-the-consumers-of-the-future-chinas-diaosi/