Hoe microblogging China verandert


Microblogging, zoals op Twitter, heeft voor veel van ons de manier waarop we communiceren veranderd, maar nergens ter wereld is de impact van deze technologie zo groot als in China. Stel je voor dat een applicatie als Twitter je samenleving zou kunnen laten trillen op z’n grondvesten en potentieel zelfs volledig zou kunnen veranderen.

China heeft vijfhonderd miljoen internetgebruikers[i] en ze maken allemaal gebruik van diensten die we in het Westen kennen onder namen als Google, Twitter, Facebook en Youtube. In China heten ze echter Baidu, Weibo (microblogs van verschillende aanbieders, waaronder Sina), RenRen and Youku. Alles wat wij kunnen, kan in China ook en soms zelfs beter.

De meeste sociale mediadiensten die wij gebruiken, worden in China door de overheid geblokkeerd. Deze maatregel wordt gekscherend ‘The Great Firewall of China’ genoemd. De overheid houdt bovendien de touwtjes strak in handen en bepaalt wat er op de Chinese sociale media wel en niet gezegd mag en kan worden. Sommige woorden moeten de online dienstverleners zonder pardon uitfilteren en ze moeten snel reageren op verzoeken van de overheid om nieuwe woorden te blokkeren. Bepaalde woorden die refereren aan publieke samenscholingen worden nauwkeurig in de gaten gehouden.

Als ‘netizens’, zoals internetgebruikers hier genoemd worden, een Weibo-account aanmaken, moeten ze zich registreren met hun identiteitsnummer, hoewel deze regelgeving niet streng wordt nageleefd. Ook krijgen ze een aantal ‘punten’ toegekend. Elke keer als ze ‘betrapt’ worden op het verspreiden van ‘ongegronde geruchten’ krijgen ze strafpunten. Zijn je punten op, dan wordt je account geblokkeerd.[ii]

Harmonie en stabiliteit

Al deze beperkingen van vrije meningsuiting dienen slechts één doel: het handhaven van de ‘harmonie en stabiliteit’ in de Chinese samenleving. De overheid probeert op alle manieren sociale onrust die een bedreiging is voor het voortbestaan van de communistische partij te voorkomen. Dit neemt echter niet weg dat China enorm verandert door microblogs. Het geeft mensen, binnen bepaalde beperkingen, voor het eerst een medium om hun mening te uiten.

De overheid gebruikt Weibo om de publieke opinie te peilen en daarop, eveneens binnen bepaalde beperkingen, in te spelen. Zo gebruikt de centrale overheid de microblogs bijvoorbeeld om corruptie in lokale overheden op te sporen en uit te roeien. Als er in China iets schandaligs gebeurt, verspreidt zich dat in no-time over de microblogs. Zelfs als de regering ingrijpt en zaken blokkeert, hebben de netizens vernuftige ‘codetaal’ waarmee ze de woordfiltering kunnen omzeilen.

Microblogs hebben in China meer functionaliteit dan Twitter. Zo bestaat de mogelijkheid om op berichten te reageren zoals dat kan op Facebook. Er ontstaat zo al snel een dialoog tussen vele gebruikers. Bovendien kun je in honderdveertig Chinese karakters vele malen meer informatie kwijt dan in honderdveertig Westerse tekens (een Chinees teken vertegenwoordigt in principe een heel woord).

Via microblogs hebben driehonderd miljoen gebruikers inmiddels een aantal misstanden in China pijnlijk zichtbaar gemaakt. Het feit dat mobiele telefoons langzaam enorm goedkoop beginnen te worden en daarmee binnen het budget komen van minder welvarende Chinezen betekent bovendien een verwachte explosie van het gebruik van mobiel internet.

Het wordt voor de overheid steeds moeilijker om de publieke opinie, die van oudsher gebaseerd is op gekleurde berichtgeving in massamedia, te beheersen en sturen. De verwachting is dan ook dat áls China op het gebied van politiek en mensenrechten ingrijpend zal veranderen, dit vooral te danken zal zijn aan moderne technologieën en sociale media. Een ware digitale revolutie.

[i] In mid 2013 had China inmiddels 591 miljoen internetgebruikers, waarvan 460 miljoen via mobiel.

[ii] Zoals in Hoofdstuk 32 te lezen is werd in augustus 2013 deze regelgeving veel strenger.