Mobiel in China


Alles is enorm in China, zo ook de markt voor mobiele telefonie en mobiel internet. Mid 2012 oversteeg het aantal verkochte smartphones de verkoop van reguliere (feature) phones. Alleen het marktaandeel van Apple houdt te wensen over, want hoewel smartphones steeds meer in trek zijn, zijn er steeds meer goedkopere alternatieven op de markt dan iPhones. Daarnaast werkt de iPhone niet op het 3g-netwerk van marktleider China Mobile (bijna zevenhonderd miljoen klanten) en is Apple tot nu toe niet welwillend geweest om haar product aan te passen aan de technologie van deze provider.

Samsung en het Chinese Lenovo laten Apple ver achter zich. Goedkope alternatieven als Huawei, Xiaomi en Small Pepper zullen daarnaast naar verwachting het aandeel van smartphones onder 200 dollar van 25 procent in 2012 laten groeien tot 40 procent in 2015. Dit zijn slechts enkele namen van de honderd bedrijven die momenteel in de smartphone markt concurreren. Een markt die inmiddels de grootste ter wereld is en nog steeds een groei toont van vierhonderd procent per jaar.

Qua providers heeft China drie grote partijen: China Mobile (683 miljoen gebruikers waarvan 10 procent 3g), China Unicom (219 miljoen gebruikers, 26 procent 3g) en China Telecom (144 miljoen gebruikers, 35 procent 3g). China Mobile hoopt het terrein dat ze heeft verloren met 3g-gebruikers terug te winnen met de introductie van 4g in 2013.

Kansen en uitdagingen

De belangrijkste gebruiksvormen van mobiel internet waren voorheen het lezen van nieuws en instant messaging (met de mobiele versie van QQ). Inmiddels groeien de populariteit van online shopping en video echter sterk en is het aandeel van gebruik van mobiel internet voor sociale media in een jaar gegroeid van zeven procent naar achttien procent.

In totaal maken 388 miljoen Chinezen gebruik van mobiel internet[i], inmiddels meer dan gebruikers van internet via pc’s. Dit biedt uitdagingen voor verschillende partijen. Baidu, China’s leidende zoekmachine, verdient met name geld aan search engine advertising (sea) via gebruikers van laptops en desktops. Baidu lanceerde recentelijk een mobiele browser om z’n positie in mobiel internet te versterken.

Verdienmodellen zijn echter een stuk lastiger bij mobiele marketing, zo ondervindt Sina Weibo, de leidende microblogwebsite in China. Op de desktop gebruiken veel Chinezen de Sinaportal als hun startpagina voor internet en die portal was de grootste bron van inkomsten voor het bedrijf. Onder mobiele gebruikers merkt Sina dat de Sina Mobile portal slechts door een derde van de gebruikers van de Sina Weibo microblogapp gebruikt wordt. Men verliest dus gebruikers aan de portal in de shift van traditionele pc naar mobiel. Baidu schijnt nu plannen te hebben voor het lanceren van haar eigen goedkope smartphone.[ii] Hetzelfde geldt voor Alibaba, het bedrijf van Jack Ma achter de succesvolle ‘Chinese versies’ van eBay (Taobao) and PayPal (Alipay).[iii]

Dan is er die andere zoekmachine, Google. Zoals beschreven in hoofdstuk 2 heeft Google flink in moeten boeten toen ze niet langer wilde voldoen aan de eisen van de Chinese overheid. Haar Androidsysteem mag dan marktleider zijn met zeventig procent marktaandeel, een groot deel van de functionaliteit van Google (zoals Youtube en Google+) is niet beschikbaar in China en geblokkeerd door de overheid.

Google heeft echter toch een nieuw marktleiderschap verworven in de nichemarkt van advertenties in mobiele apps. Merken als BMW en GM gebruiken Google AdMob om smartphonegebruikers te bereiken. AdMob is in 2010 door Google aangekocht en lijkt met tienduizend geregistreerde ontwikkelaars klaar te zijn voor de strijd op de groeiende mobiele advertising markt.

Chinese overheid

De Chinese overheid zal zich ook achter de oren krabben. Niet alleen vanwege het feit dat de explosieve groei een enorme druk zal geven op de beschikbare 3g-infrastructuur. Zoals ik in hoofdstuk 1 beschreef is microblogging enorm populair in China, maar wordt het nauwlettend in de gaten gehouden door de overheid.

Veel van het filteren van microblogs kan gedaan worden met software, maar het vereist ook enorm veel mensenwerk.[iv] Sina heeft naar schatting duizend man in dienst die in opdracht van de overheid niets anders doen dan de hele dag de microblogs afspeuren naar ‘ongewenste’ termen en discussies. Interessante baan? Dan moet je de komende tijd zeker de vacatures bij Sina in de gaten houden.

De komst van goedkope Androidsmartphones met een prijskaartje van 1.000,- RMB (125,- euro) of minder, in combinatie met de groei van mobiel internet, betekent een verwachte explosieve groei in gebruik van microblogs. De hardware en mobiele toegang komt immers beschikbaar voor de minder welvarende Chinezen. Meer dan de helft van de nieuwe internetgebruikers komt van het platteland, waar het inkomensverschil met de stedelingen aanzienlijk is en waar de meeste mensen geen geld hebben voor een pc of internetaansluiting (als die überhaupt al beschikbaar is). Niet alleen willen zij zich aansluiten bij de vaak kritische netizens, het is tevens een groep die zelf veel reden tot klagen heeft.

Als de plattelanders zich aansluiten op internet door middel van mobiele telefoons, dan zal de overheid het nog drukker krijgen. Google’s bestuursvoorzitter Eric Schmidt durft zelfs zo ver te gaan te beweren dat de penetratie van smartphones en mobiel internet zal leiden tot een afbraak van China’s Great Firewall en opening van het politieke systeem. De toekomst zal leren of hij gelijk heeft, maar spannende tijden zijn het zeker.

[i] Mid 2013 waren er inmiddels 460 miljoen mobiele internetters.

[ii] Deze smartphone werd mid 2012 op de markt gebracht. Het operating system was van Baidu, de hardware van producent TCL.

[iii] Ook Alibaba heeft inmiddels een eigen mobile operating system op een aantal minder bekende lokale merken.

[iv] In oktober 2013 publiceerde Quartz een artikel op basis van informatie uit Beijing News dat de Chinese overheid 2 miljoen ‘online monitors’ in dienst heeft. Dat is een half miljoen meer dan het aantal soldaten dat het land rijk is.